Is je huis gebouwd vóór 1994, dan is de kans reëel dat er ergens asbest is verwerkt. Let op het bouwjaar, en op typische plekken als golfplaten, vloerbedekking met een papieren onderlaag, cv-leidingen en kit rond ramen. Zekerheid krijg je nooit met het blote oog — alleen een laboratoriumtest bevestigt het. Raak een vermoedelijke plek dus nooit zelf aan.
Asbest zit in duizenden Nederlandse huizen, meestal zonder dat de bewoners het weten — en dat is ook precies de bedoeling van dit artikel: weten wáár je moet kijken, niet zelf een diagnose stellen. Het bouwjaar van je huis is de eerste en belangrijkste aanwijzing.
Het bouwjaar als eerste filter
Sinds januari 1994 mag asbest niet meer verhandeld of toegepast worden in Nederland. Is je huis van 1994 of later, dan is de kans op asbest verwaarloosbaar. Bij een huis van vóór 1994 is de kans reëel, en hoe ouder het huis, hoe groter die kans — spuitasbest, de meest risicovolle toepassing, werd al vanaf 1978 nauwelijks meer gebruikt, maar plaatmateriaal en vloerbedekking met asbest bleven tot het verbod in omloop.
Waar binnenshuis
Binnen kom je asbest het vaakst tegen in vloerbedekking: vinyl of zeil van vóór 1985 heeft vaak een onderlaag van asbestpapier, ook als het vinyl zelf geen asbest bevat. Verder let je op de isolatie rond leidingen en de cv-ketel, plafond- en vloertegels, kit rond kozijnen, ventilatiekanalen en zachte plaatmaterialen die als brandwerende beplating zijn gebruikt.
Waar buitenshuis
Buiten zit asbest vooral in dakbedekking: golfplaten, platte dakleien en soms de bitumen dakbedekking van vóór 1994. Ook dakgoten, gevelbeplating en de kit rond buitenkozijnen kunnen asbest bevatten. Een asbestdak herken je niet altijd aan het zicht alleen — grijze, verweerde golfplaten kunnen zowel asbesthoudend als asbestvrij zijn.
Ook in de tuin en bijgebouwen
Naast het huis zelf zit asbest vaak in een schuurtje of aanbouw met golfplaten: dat materiaal werd tot in de jaren tachtig veel gebruikt voor schuurdaken. Sommige golfplaten hebben aan de onderzijde een productiecode met de letters AT, NF of CAF — staat die erop, dan bevat de plaat asbest. Ontbreekt de code, dan is dat geen garantie dat de plaat asbestvrij is; ook dan geeft alleen een labotest zekerheid. Ook oude bloembakken en plantenbakken van asbestcement, vaak afkomstig uit een kwekerij of kas, komen nog geregeld voor.
Hechtgebonden of niet-hechtgebonden: het verschil
Hechtgebonden asbest zit stevig vastgebonden in een ander materiaal, zoals een golfplaat of vloertegel, en levert bij normaal gebruik weinig risico op zolang het niet beschadigd raakt. Niet-hechtgebonden asbest — zoals spuitasbest of losse isolatie — laat veel makkelijker vezels los en is aanzienlijk gevaarlijker. Beschadigd hechtgebonden asbest gedraagt zich in de praktijk als niet-hechtgebonden asbest, wat het extra belangrijk maakt om verweerde of gebroken platen niet zelf te bewerken.
Zekerheid krijg je alleen met een labotest
Geen enkele visuele inschatting is honderd procent betrouwbaar — ook niet die van een ervaren vakman. Alleen microscopisch onderzoek in een laboratorium geeft zekerheid. Vermoed je asbest en ga je verbouwen of slopen, dan is een professionele asbestinventarisatie vaak zelfs wettelijk verplicht voordat er gewerkt mag worden.
Waarom voorzichtigheid loont
Asbestvezels zijn microscopisch klein en onzichtbaar in de lucht — je merkt niet dat je ze inademt. Bij langdurige of herhaalde blootstelling kunnen ze op de lange termijn ernstige gezondheidsschade veroorzaken, en dat risico neemt juist toe zodra materiaal wordt beschadigd, bewerkt of gesloopt. Zolang asbest intact en onaangeroerd blijft, is het risico voor bewoners klein; dat is precies waarom het advies steeds hetzelfde is: laat het met rust en laat onderzoek en verwijdering over aan gecertificeerde vakmensen.
Wat te doen bij een vermoeden
Raak de plek niet aan, boor, zaag of breek er niets van los, en schakel een gecertificeerd bureau in voor onderzoek. Blijkt er daadwerkelijk asbest te zitten, dan lees je in asbest verwijderen: regels, kosten en subsidie wanneer je het zelf mag verwijderen en wanneer een gecertificeerd bedrijf verplicht is.
Is mijn huis sowieso asbestvrij als het na 1994 is gebouwd?
Ja, sinds januari 1994 mag asbest niet meer verhandeld of toegepast worden in Nederland, dus in nieuwbouw van daarna zit geen asbest.
Kan ik asbest herkennen aan de kleur of structuur?
Niet met zekerheid. Grijze golfplaten of oud vinyl kunnen zowel asbesthoudend als asbestvrij zijn — alleen een laboratoriumtest geeft uitsluitsel.
Bevat vinylvloer altijd asbest als het oud is?
Vinyl en zeil van na 1985 zijn zelf vrijwel altijd asbestvrij, maar de lijmlaag of onderlaag eronder kan nog tot eind jaren tachtig asbest bevatten. Trek er niet aan als je twijfelt.
Wat is het verschil tussen hechtgebonden en niet-hechtgebonden asbest?
Hechtgebonden asbest zit vast in een ander materiaal en is bij normaal gebruik minder risicovol; niet-hechtgebonden asbest, zoals spuitasbest, laat veel makkelijker vezels los en is gevaarlijker.
Zit er ook asbest in schuurtjes en tuinmateriaal?
Ja, golfplaten op schuurtjes en aanbouwen zijn een veelvoorkomende plek, net als oude bloembakken van asbestcement. Een productiecode (AT, NF of CAF) op de onderzijde van een golfplaat bevestigt asbest, maar het ontbreken ervan sluit het niet uit.
Mag ik zelf even een stukje van een verdachte plaat afbreken om te kijken?
Nee. Beschadigen van een asbesthoudend materiaal kan vezels vrijmaken. Laat onderzoek altijd over aan een gecertificeerd bureau met laboratoriumanalyse.
Bronnen
- Asbest in en om het huis — Milieu Centraal