De thermostaatknop regelt automatisch de kamertemperatuur per radiator: stand 3 komt grofweg overeen met 20 °C, elk cijfer scheelt zo’n 3 à 4 graden, en het sneeuwsymbool is vorstbeveiliging. Hoger draaien maakt de kamer niet sneller warm. De losse knop vervang je zelf zonder de cv af te tappen; het hele ventiel vervangen is meer werk.
De thermostaatknop op je radiator doet meer dan je denkt: hij meet met een voeler de kamertemperatuur en opent of sluit automatisch de doorstroming. Wie hem goed gebruikt, stookt zuiniger.
Wat de standen betekenen
De cijfers staan grofweg voor een kamertemperatuur: stand 3 komt ongeveer overeen met 20 graden, en elk cijfer hoger of lager scheelt zo’n 3 à 4 graden. Het sneeuw- of sterretjessymbool is de vorstbeveiliging (rond 5 graden). Zet je de knop op 3, dan houdt hij die kamer automatisch rond de 20 graden — je hoeft niet steeds bij te draaien.
Welke stand voor welke kamer?
De cijfers zijn comfortstanden, geen thermostaat op de graad nauwkeurig. Als vuistregel: stand 1 komt uit rond 12 graden, stand 2 rond 16, stand 3 rond 20, stand 4 rond 24 en stand 5 daarboven. Het sterretje is vorstbeveiliging.
Voor een woonkamer is stand 3 het startpunt. In een slaapkamer is 16 tot 18 graden prettig slapen, dus daar volstaat stand 2. Een badkamer mag warmer: stand 4. En een kamer die je nauwelijks gebruikt, zet je op 1 of 2 — maar niet helemaal uit, want een koude kamer opstoken kost meer dan hem lauw houden.
Zo stel je ze af
- 1
Begin bij de richtstand
Zet elke radiator op de stand die bij die kamer hoort: 3 in de woonkamer, 2 in de slaapkamer, 4 in de badkamer, en maximaal in de ruimte met de kamerthermostaat.
- 2
Geef het een dag
Een thermostaatkraan reageert traag: de voeler moet de kamertemperatuur oppikken en de radiator moet afkoelen of opwarmen. Beoordeel dus niet na een uur, maar na een dag met normaal gebruik.
- 3
Corrigeer met één cijfer tegelijk
Te koud of te warm? Draai één cijfer, niet meteen twee. Eén stand is al drie tot vier graden verschil, en verder open draaien maakt het niet sneller warm.
- 4
Laat ze daarna met rust
Dat is het hele punt van een thermostaatkraan: hij regelt zelf. Dagelijks bijdraaien werkt averechts, want de kraan is dan steeds de kamer aan het inhalen.
Radiator blijft koud: eerst dit controleren
Blijft één radiator koud terwijl de rest warm wordt, dan is een vastgelopen pennetje de meest voorkomende oorzaak. Trek de knop eraf en kijk naar het metalen pennetje dat eronder zit: hoort het veerkrachtig terug te komen als je het indrukt. Zit het vast, tik er dan voorzichtig op of beweeg het los met een tang — niet forceren.
Komt het weer los, dan helpt een klein beetje vaseline om het soepel te houden. Blijft het klemmen, dan moet het ventiellichaam zelf vervangen worden, en daarvoor moet de cv worden afgesloten of afgetapt.
Wordt de radiator boven wel warm maar onder niet, dan zit er lucht in. Dat is een ander probleem: dan moet je ontluchten, niet afstellen.
De knop zelf vervangen
Is de knop kapot, lekt hij of wil je een slimme (zone)regeling? De losse thermostaat- knop vervang je eenvoudig zelf: draai de wartelmoer of klembout los, trek de oude knop van het ventiel en klik of schroef de nieuwe erop. Omdat de knop op het ventiel zit, hoef je de cv-installatie niet af te tappen. Let op de klemmaat/het merk (bijvoorbeeld Danfoss of Honeywell).
Zit het pennetje onder de knop na de zomer vast, tik het dan voorzichtig los. Moet het hele ventiellichaam eruit, dan moet de cv worden afgetapt of afgesloten — dat is meer werk en vaak iets voor een installateur uit onze bedrijvengids. Warmt de radiator boven niet op? Zie cv-ketel ontluchten.
Welke stand moet mijn thermostaatkraan op?
Als vuistregel: stand 3 in de woonkamer (circa 20 graden), stand 2 in de slaapkamer (16 tot 18 graden) en stand 4 in de badkamer. In de kamer waar je kamerthermostaat hangt, zet je de kraan juist helemaal open.
Hoeveel graden is stand 3?
Ongeveer 20 graden. Elk cijfer scheelt ruwweg drie à vier graden: stand 1 rond 12, stand 2 rond 16, stand 4 rond 24. Het zijn comfortstanden, geen exacte metingen — de plaats van de radiator en de tocht in de kamer schuiven het geheel wat op.
Wat betekent het sterretje op de thermostaatkraan?
Dat is de vorstbeveiliging. De kraan houdt de ruimte rond de 5 graden en gaat vanzelf open als het kouder dreigt te worden, zodat de leidingen niet bevriezen. Het is dus niet hetzelfde als uit.
Waarom wordt mijn radiator niet warm terwijl de kraan open staat?
Meestal zit het pennetje onder de knop vast, vooral na een zomer dichtgedraaid te hebben gestaan. Trek de knop eraf en controleer of het pennetje veert. Wordt de radiator bovenin wel warm en onderin niet, dan zit er lucht in en moet je ontluchten.
Moet ik de kranen dichtdraaien in kamers die ik niet gebruik?
Helemaal dichtdraaien is zelden verstandig. Zet ze op stand 1 of 2: een kamer die volledig is afgekoeld opstoken kost meer energie dan hem lauw houden, en in een koude, ongebruikte kamer krijg je eerder vocht- en schimmelproblemen.
Kan ik een radiatorkraan zelf vervangen door een thermostaatkraan?
De knop wel: die zit los op het ventiel en vervang je zonder de cv af te tappen. Let op de klemmaat en het merk. Moet het hele ventiellichaam eruit, dan moet de installatie worden afgesloten of afgetapt — dat is werk voor een installateur.
Bronnen
- Thermostaatkraan instellen en vervangen — Milieu Centraal
- Radiatorkraan vervangen: klusadvies — GAMMA
- Waar staan de cijfers op een thermostaatkraan voor? — Energids
- Thermostatische radiatorkranen goed gebruiken — ID.nl