De thermostaatknop regelt automatisch de kamertemperatuur per radiator: stand 3 komt grofweg overeen met 20 °C, elk cijfer scheelt zo’n 3 à 4 graden, en het sneeuwsymbool is vorstbeveiliging. Hoger draaien maakt de kamer niet sneller warm. De losse knop vervang je zelf zonder de cv af te tappen; het hele ventiel vervangen is meer werk.
De thermostaatknop op je radiator doet meer dan je denkt: hij meet met een voeler de kamertemperatuur en opent of sluit automatisch de doorstroming. Wie hem goed gebruikt, stookt zuiniger.
Wat de standen betekenen
De cijfers staan grofweg voor een kamertemperatuur: stand 3 komt ongeveer overeen met 20 graden, en elk cijfer hoger of lager scheelt zo’n 3 à 4 graden. Het sneeuw- of sterretjessymbool is de vorstbeveiliging (rond 5 graden). Zet je de knop op 3, dan houdt hij die kamer automatisch rond de 20 graden — je hoeft niet steeds bij te draaien.
Welke stand voor welke kamer?
De cijfers zijn comfortstanden, geen thermostaat op de graad nauwkeurig. Als vuistregel: stand 1 komt uit rond 12 graden, stand 2 rond 16, stand 3 rond 20, stand 4 rond 24 en stand 5 daarboven. Het sterretje is vorstbeveiliging.
Voor een woonkamer is stand 3 het startpunt. In een slaapkamer is 16 tot 18 graden prettig slapen, dus daar volstaat stand 2. Een badkamer mag warmer: stand 4. En een kamer die je nauwelijks gebruikt, zet je op 1 of 2 — maar niet helemaal uit, want een koude kamer opstoken kost meer dan hem lauw houden.
Zo stel je ze af
- 1
Begin bij de richtstand
Zet elke radiator op de stand die bij die kamer hoort: 3 in de woonkamer, 2 in de slaapkamer, 4 in de badkamer, en maximaal in de ruimte met de kamerthermostaat.
- 2
Geef het een dag
Een thermostaatkraan reageert traag: de voeler moet de kamertemperatuur oppikken en de radiator moet afkoelen of opwarmen. Beoordeel dus niet na een uur, maar na een dag met normaal gebruik.
- 3
Corrigeer met één cijfer tegelijk
Te koud of te warm? Draai één cijfer, niet meteen twee. Eén stand is al drie tot vier graden verschil, en verder open draaien maakt het niet sneller warm.
- 4
Laat ze daarna met rust
Dat is het hele punt van een thermostaatkraan: hij regelt zelf. Dagelijks bijdraaien werkt averechts, want de kraan is dan steeds de kamer aan het inhalen.
Radiator blijft koud: eerst dit controleren
Blijft één radiator koud terwijl de rest warm wordt, dan is een vastgelopen pennetje de meest voorkomende oorzaak. Trek de knop eraf en kijk naar het metalen pennetje dat eronder zit: hoort het veerkrachtig terug te komen als je het indrukt. Zit het vast, tik er dan voorzichtig op of beweeg het los met een tang — niet forceren.
Komt het weer los, dan helpt een klein beetje vaseline om het soepel te houden. Blijft het klemmen, dan moet het ventiellichaam zelf vervangen worden, en daarvoor moet de cv worden afgesloten of afgetapt.
Wordt de radiator boven wel warm maar onder niet, dan zit er lucht in. Dat is een ander probleem: dan moet je ontluchten, niet afstellen.
Kamers ongelijk warm? Dan helpt afstellen niet altijd
Wordt één kamer nooit goed warm terwijl de kraan helemaal openstaat, en is er geen lucht of vastzittend pennetje in het spel? Dan ligt het vaak aan de verdeling van het warme water door het huis: radiatoren dicht bij de ketel trekken het meeste warme water naar zich toe. De oplossing heet waterzijdig inregelen. Daarbij stelt een installateur per radiator de maximale doorstroming in, zodat elke kamer zijn deel krijgt. Voorwaarde is dat elke radiator een inregelventiel heeft; sommige thermostatische ventielen hebben daarvoor een aparte voorinstelring onder de knop.
Dat inregelen is iets anders dan de knop afstellen, en geen klus om op de gok te doen: verdraai je de voorinstelling, dan schuif je het probleem alleen door naar een andere kamer.
De knop zelf vervangen
Is de knop kapot, lekt hij of wil je een slimme (zone)regeling? De losse thermostaat- knop vervang je eenvoudig zelf: draai de wartelmoer of klembout los, trek de oude knop van het ventiel en klik of schroef de nieuwe erop. Omdat de knop op het ventiel zit, hoef je de cv-installatie niet af te tappen. Let op de klemmaat/het merk (bijvoorbeeld Danfoss of Honeywell).
Zit het pennetje onder de knop na de zomer vast, tik het dan voorzichtig los. Moet het hele ventiellichaam eruit, dan moet de cv worden afgetapt of afgesloten — dat is meer werk en vaak iets voor een installateur uit onze bedrijvengids. Warmt de radiator boven niet op? Zie cv-ketel ontluchten.
Een gewone radiatorkraan vervangen door een thermostaatkraan
Heb je nog ouderwetse radiatorkranen zonder thermostaat, dan levert vervangen door thermostatische kranen comfort en een lager gasverbruik op: elke kamer houdt dan zelf zijn temperatuur vast. Hier moet wel het hele ventiel eruit, en daarvoor moet het water uit de installatie. Met wat handigheid kun je het zelf; twijfel je, laat het dan aan een installateur over.
- 1
Koop een passende kraan
Let op de aansluitmaat en of je een rechte of een haakse uitvoering nodig hebt. Neem de oude kraan of een duidelijke foto mee naar de winkel.
- 2
Zet de cv uit en laat hem afkoelen
Werk nooit aan een warme installatie: het water kan heet zijn en staat onder druk.
- 3
Tap de installatie af
Laat het water weglopen via de aftapkraan, in elk geval tot onder het niveau van de kraan die je vervangt. Je ziet de druk op de manometer zakken. Zet een bak en oude handdoeken onder de radiator: daar blijft altijd wat water in staan.
- 4
Draai de oude kraan los
Maak de wartelmoeren los en haal de oude kraan van de leiding en de radiator. Maak de schroefdraad schoon en verwijder oude afdichting.
- 5
Monteer de thermostatische kraan
Dicht de schroefdraad af met teflontape of afdichtkoord en draai het nieuwe ventiel vast. De thermostaatknop zet je er pas als laatste op.
- 6
Vul bij en ontlucht
Vul de installatie bij tot 1,5 à 2 bar, ontlucht de radiatoren (begin bij de hoogst gelegen) en controleer daarna de druk opnieuw. Kijk de eerste dagen of de nieuwe kraan droog blijft.
Hoe je de installatie weer op druk brengt, lees je in cv-ketel bijvullen. Een thermostatische radiatorkraan zelf kost in de bouwmarkt vanaf zo’n 20 euro; merkkranen liggen rond de 30 tot 60 euro. Laat je het doen, vervang dan meteen alle kranen die aan de beurt zijn: het aftappen en bijvullen is het meeste werk, en dat hoeft dan maar één keer. Een installateur vind je in onze bedrijvengids.
Welke stand moet mijn thermostaatkraan op?
Als vuistregel: stand 3 in de woonkamer (circa 20 graden), stand 2 in de slaapkamer (16 tot 18 graden) en stand 4 in de badkamer. In de kamer waar je kamerthermostaat hangt, zet je de kraan juist helemaal open.
Hoeveel graden is stand 3?
Ongeveer 20 graden. Elk cijfer scheelt ruwweg drie à vier graden: stand 1 rond 12, stand 2 rond 16, stand 4 rond 24. Het zijn comfortstanden, geen exacte metingen — de plaats van de radiator en de tocht in de kamer schuiven het geheel wat op.
Wat betekent het sterretje op de thermostaatkraan?
Dat is de vorstbeveiliging. De kraan houdt de ruimte rond de 5 graden en gaat vanzelf open als het kouder dreigt te worden, zodat de leidingen niet bevriezen. Het is dus niet hetzelfde als uit.
Waarom wordt mijn radiator niet warm terwijl de kraan open staat?
Meestal zit het pennetje onder de knop vast, vooral na een zomer dichtgedraaid te hebben gestaan. Trek de knop eraf en controleer of het pennetje veert. Wordt de radiator bovenin wel warm en onderin niet, dan zit er lucht in en moet je ontluchten.
Moet ik de kranen dichtdraaien in kamers die ik niet gebruik?
Helemaal dichtdraaien is zelden verstandig. Zet ze op stand 1 of 2: een kamer die volledig is afgekoeld opstoken kost meer energie dan hem lauw houden, en in een koude, ongebruikte kamer krijg je eerder vocht- en schimmelproblemen.
Kan ik een radiatorkraan zelf vervangen door een thermostaatkraan?
Ja, als je wat handig bent. Zet de cv uit, tap de installatie af tot onder de kraan, wissel het ventiel, dicht de schroefdraad goed af en vul daarna bij tot 1,5 à 2 bar en ontlucht. Alleen de knop vervangen kan zonder aftappen. Bij een gezamenlijke cv in een appartement laat je het aan de beheerder over.
Wat kost een thermostatische radiatorkraan?
In de bouwmarkt vanaf zo’n 20 euro per stuk; merkkranen kosten rond de 30 tot 60 euro. Laat je ze plaatsen, vervang dan meerdere kranen in één keer, want aftappen en bijvullen is het meeste werk.
Hoe stel je een thermostaatkraan goed af?
Zet hem op de stand die bij de kamer hoort (3 in de woonkamer, 2 in de slaapkamer), wacht een dag en corrigeer daarna met één cijfer tegelijk. Daarna laat je hem met rust: de kraan regelt de temperatuur zelf.
Bronnen
- Cv-ketel onderhoud en instelling (waterzijdig inregelen) — Milieu Centraal
- Radiatorkraan vervangen — GAMMA
- Radiatorkraan vervangen: kosten — Werkspot
- Waar staan de cijfers op een thermostaatkraan voor? — Energids
- Thermostatische radiatorkranen goed gebruiken — ID.nl