Vergunningsvrije familiewoning naast mantelzorgwoning: nieuwe regels per 1 januari 2027 verwacht

Wie een volwassen kind of een ouder op het eigen erf wil laten wonen, heeft daar straks in veel gevallen geen omgevingsvergunning meer voor nodig. Het kabinet wil naast de mantelzorgwoning ook een familiewoning landelijk vergunningvrij maken, via een wijziging van het Besluit bouwwerken leefomgeving. Die wijziging zit in het Besluit versterking regie volkshuisvesting, dat op 13 juli 2026 voor advies naar de Raad van State is gestuurd. Het is dus nog niet vastgesteld; de verwachte ingangsdatum is 1 januari 2027.

Voor wie geldt het?

De familiewoning is bedoeld voor familieleden in de eerste graad: de partner, ouders en schoonouders (ook stief- en adoptieouders), kinderen (ook stief-, adoptie- en pleegkinderen) en schoonzonen en -dochters. Zij moeten meerderjarig zijn, en minstens één bewoner van de familiewoning moet in de eerste graad bloedverwant zijn aan een bewoner van de hoofdwoning. Minderjarige kinderen van dat familielid mogen er ook wonen. Er geldt geen maximum aantal personen, maar alle bewoners moeten samen één huishouden vormen. De gemeente kan om informatie vragen die de familierelatie aannemelijk maakt.

Onder welke voorwaarden?

De woning moet op het achtererf staan, als bijbehorend bouwwerk bij de hoofdwoning. De maten sluiten aan bij die voor andere vergunningvrije bijgebouwen: hoeveel je mag bebouwen hangt af van de grootte van het erf, tot maximaal 150 m² in totaal, en bestaande bijgebouwen tellen mee. Er komt geen meldingsplicht bij de gemeente. Voor een mantelzorgwoning noemt het besluit de mantelzorgverklaring niet langer als het voorgeschreven bewijs; de mantelzorgrelatie kan, als dat nodig is, op een andere manier worden aangetoond. Hoe het nu werkt, lees je in mantelzorgwoning: regels, vergunning en kosten.

Gemeenten mogen ruimere regels stellen, bijvoorbeeld een groter oppervlak of een hogere bouwhoogte. En vergunningvrij betekent niet regelvrij: de technische bouweisen uit het Besluit bouwwerken leefomgeving, zoals brandveiligheid, blijven gewoon gelden.