Sinds 1 januari 2026 worden de laatste analoge meters vervangen door een slimme of digitale meter; je kiest zelf welke. Je mag de slimme meter weigeren en in plaats daarvan een digitale meter laten plaatsen, maar dan geef je je standen zelf door en mis je toegang tot energiebesparende apps en diensten.
Heb je nog een oude, analoge meter met draaischijfjes, dan kun je post van je netbeheerder verwachten: sinds 1 januari 2026 worden de laatste analoge meters in Nederland vervangen door slimme of digitale meters, en wie er nog een heeft krijgt in 2026 een brief. De keuze die je daarbij hebt, is welk type meter ervoor in de plaats komt.
Digitale meter of slimme meter: het verschil
Een digitale meter zonder communicatiemodule leest je verbruik digitaal af, maar geeft niets automatisch door — je geeft de meterstanden zelf jaarlijks door aan je energieleverancier, net als vroeger bij de analoge meter. Een slimme meter doet dat automatisch op afstand, en geeft daarmee ook toegang tot moderne energiebesparende diensten, zoals een app die je actuele verbruik laat zien of een slimme thermostaat die met de meter communiceert.
Mag je de slimme meter weigeren?
Ja. Je mag de slimme meter weigeren en in plaats daarvan een gewone digitale meter laten plaatsen. Wil je liever wel een slimme meter, maar zonder dat gegevens automatisch worden doorgestuurd, dan kun je de netbeheerder ook vragen de communicatiemodule uit te schakelen — je geeft dan, net als bij een digitale meter, zelf jaarlijks de standen door. Let wel: een digitale meter ondersteunt geen nieuwe energiebesparende diensten, zoals een slimme thermostaat of verbruiksapp. Zie Rijksoverheid.nl voor de officiële uitleg.
Wat een slimme meter je oplevert
Het grootste voordeel is inzicht: met een slimme meter en een bijbehorende app zie je je energieverbruik veel gedetailleerder, soms zelfs per apparaat als je slimme stekkers gebruikt. Dat inzicht helpt om sluipverbruik op te sporen en gericht te bepalen welke maatregelen het meeste opleveren — zie energie besparen in huis: waar het écht loont voor waar je die inzichten het beste op kunt richten.
Slimme meter en zonnepanelen
Heb je zonnepanelen of overweeg je ze, dan is een slimme meter handig: hij houdt apart bij hoeveel stroom je afneemt en hoeveel je teruglevert aan het net, en geeft dat automatisch door. Dat onderscheid weegt zwaarder nu de salderingsregeling per 1 januari 2027 in één keer stopt: vanaf dan wordt teruggeleverde stroom niet meer met je verbruik verrekend, maar krijg je er een terugleververgoeding voor. De actuele regels en terugverdientijd staan in zonnepanelen in 2026: kosten, saldering en terugverdientijd.
Privacy: wie ziet je verbruiksgegevens?
Je netbeheerder en energieleverancier mogen de standen van een slimme meter alleen op vaste momenten uitlezen: één keer per jaar voor de jaarafrekening, twaalf keer per jaar voor de maandoverzichten, bij een overstap naar een andere leverancier, bij een verhuizing en als het nodig is voor beheer of onderhoud van het energienet. Ze mogen die gegevens alleen gebruiken voor hun wettelijke taken en niet aan anderen doorgeven, tenzij je daar zelf toestemming voor geeft. Twijfel je over privacy, dan is het uitschakelen van de communicatiefunctie (zoals hierboven beschreven) een manier om toch een moderne meter te hebben zonder dat er op afstand wordt uitgelezen.
Hoe verloopt de vervanging?
De netbeheerder plant de vervanging vooraf in en laat je dat per brief weten. De monteur wisselt de meter in de meterkast om, wat gemiddeld ongeveer een uur duurt; hangt de gasmeter ver van de stroommeter, dan kan het langer duren. In die tijd heb je geen stroom en gas. Maak de meterkast vooraf vrij, haal gevoelige apparatuur uit het stopcontact en houd er rekening mee dat een digitale klok of timer daarna opnieuw ingesteld moet worden. Gebruik je medische apparatuur, laat dan je huisarts of wijkverpleegkundige vooraf weten wanneer de wissel gepland staat.
Al een slimme meter, maar toch liever uitgeschakeld?
Heb je al een slimme meter en wil je alsnog dat gegevens niet meer automatisch worden doorgestuurd, dan hoef je niet te wachten op een nieuwe vervangronde: je kunt de netbeheerder op elk moment vragen de communicatiemodule uit te schakelen. De meter zelf blijft dan gewoon zitten, alleen de automatische gegevensoverdracht stopt, en je gaat weer zelf jaarlijks de standen doorgeven.
Wat kost een slimme meter?
Het vervangen van je analoge meter kost je niets wanneer de netbeheerder dat in de reguliere planning doet. Wel blijf je, net als nu, meterhuur betalen; dat tarief wordt elk jaar vastgesteld, met de ACM als toezichthouder. Wil je niet wachten en vraag je zelf om een eerdere plaatsing, dus voordat je de brief van de netbeheerder hebt gekregen, dan zijn daar wel kosten aan verbonden — informeer hier vooraf naar bij je eigen netbeheerder.
Moet ik mijn analoge meter laten vervangen?
Sinds 1 januari 2026 worden de laatste analoge meters vervangen door slimme of digitale meters. Heb je er nog een, dan krijg je in 2026 een brief van je netbeheerder. Je kiest zelf welk type meter ervoor in de plaats komt.
Mag ik een slimme meter weigeren?
Ja, je mag in plaats daarvan een digitale meter laten plaatsen, of de communicatiefunctie van een slimme meter laten uitzetten. In beide gevallen geef je je meterstanden zelf jaarlijks door.
Wat is het verschil tussen een digitale en een slimme meter?
Bij een digitale meter geef je de standen zelf jaarlijks door. Een slimme meter doet dat automatisch en geeft toegang tot energiebesparende apps en diensten.
Kost een slimme meter geld?
Nee, vervanging in de reguliere planning van de netbeheerder kost je niets; wel blijf je meterhuur betalen. Vraag je zelf een eerdere plaatsing aan, dan zijn daar kosten aan verbonden.
Heb ik een slimme meter nodig voor zonnepanelen?
Niet verplicht, maar wel handig: een slimme meter houdt automatisch bij wat je afneemt en wat je teruglevert. Dat blijft belangrijk nu de salderingsregeling per 1 januari 2027 stopt en teruggeleverde stroom apart wordt vergoed.
Hoe lang duurt het vervangen van de meter?
Gemiddeld ongeveer een uur. In die tijd heb je geen stroom en gas, dus haal gevoelige apparatuur vooraf uit het stopcontact.
Kan ik de communicatiemodule later alsnog laten uitschakelen?
Ja, dat kan op elk moment bij je netbeheerder worden aangevraagd, ook als je de slimme meter al langer hebt. De meter zelf blijft zitten, alleen de automatische gegevensoverdracht stopt.
Bronnen
- Mag ik een slimme meter weigeren? — Rijksoverheid
- Hoe zit het bij de slimme meter met mijn privacy? — Rijksoverheid
- Slimme meter: veelgestelde vragen — Netbeheer Nederland